آیا ریپل میتواند جایگزین استانداردهای بانکی فعلی شود؟
ریپل در حال حاضر جایگزین کامل سیستمهای بانکی مثل سوئیفت نیست، اما بهطور عملی میتواند بخش مهمی از انتقال پول بینالمللی را سریعتر، ارزانتر و شفافتر انجام دهد. بنابراین واقعبینانهتر این است بگوییم ریپل قرار نیست بانکها را حذف کند، بلکه زیرساخت انتقال پول آنها را تغییر میدهد. بانکها همچنان باقی میمانند اما روش تسویه حسابشان بهتدریج از پیامرسانی سنتی به تسویه واقعی و آنی نزدیک میشود.
مشکل اصلی سیستم پرداخت بینالمللی امروز چیست؟
انتقال پول بین دو کشور هنوز شبیه ارسال پیام است نه جابهجایی واقعی پول. وقتی شما حواله بینالمللی انجام میدهید، پول مستقیماً از بانک A به بانک B نمیرود، بلکه از چند بانک واسطه عبور میکند. هر واسطه نقدینگی خود را استفاده میکند و بعداً تسویه انجام میشود.
نتیجه این ساختار: زمان طولانی، کارمزد چندمرحلهای و عدم شفافیت است. گاهی گیرنده تا روزها نمیداند پول کجاست. این سیستم برای دهه ۷۰ میلادی طراحی شده و بیشتر برای ثبت بدهی بانکها به هم مناسب است تا انتقال سریع دارایی در اقتصاد دیجیتال.
سوئیفت چگونه کار میکند و چرا هنوز استفاده میشود؟
سوئیفت پول جابهجا نمیکند، فقط پیام استاندارد بانکی ارسال میکند. یعنی اعلام میکند «این بانک باید این مبلغ را به بانک دیگر بدهکار شود». تسویه واقعی بعداً از طریق حسابهای کارگزاری انجام میشود.
دلیل ماندگاری آن اعتماد جهانی است. تقریباً همه بانکها عضو هستند و قوانین نظارتی روی آن سوار شدهاند. بنابراین با وجود کندی، شبکهای امن و هماهنگ ایجاد کرده است. مشکل اینجاست که سوئیفت یک شبکه اطلاعرسانی است نه شبکه تسویه، و همین تفاوت پایهای باعث ایجاد هزینه و تأخیر میشود.
ریپل دقیقاً چه چیزی را تغییر میدهد؟

ریپل پیام را حذف نمیکند، بلکه پیام و تسویه را همزمان انجام میدهد. در شبکه ریپل، وقتی انتقال ثبت شد همان لحظه نهایی میشود و نیاز به بانک واسطه وجود ندارد.
در واقع بهجای زنجیره بدهی بین بانکها، دارایی واقعاً منتقل میشود. این تغییر کوچک به نظر میرسد اما ماهیت سیستم را عوض میکند. بانک دیگر لازم نیست در هر کشور حساب نگه دارد، بلکه فقط هنگام انتقال نقدینگی تهیه میکند. نتیجه، کاهش شدید هزینه نگهداری سرمایه و افزایش سرعت پرداخت است.
RippleNet و XRP چه تفاوتی دارند و بانکها کدام را استفاده میکنند؟
RippleNet شبکه ارتباطی بانکهاست و XRP ابزار نقدینگی در آن است. بسیاری تصور میکنند بانکها حتماً باید از ارز دیجیتال استفاده کنند، اما در عمل دو سطح وجود دارد.
برخی بانکها فقط از پیامرسان سریع ریپل استفاده میکنند، شبیه سوئیفت پیشرفتهتر. اما در حالت کامل، XRP به عنوان ارز واسط وارد میشود و نیاز به حساب کارگزاری حذف میشود.
بنابراین استفاده از ریپل لزوماً به معنی نگهداری ارز دیجیتال نیست، بلکه به معنی استفاده از یک شبکه تسویه لحظهای است.
مقایسه عملیاتی ریپل و سوئیفت در دنیای واقعی
در سوئیفت انتقال پول واقعی انجام نمیشود، بلکه پیام بدهکار شدن بین بانکها جابهجا میشود. پول از طریق چند بانک واسطه و حسابهای کارگزاری عبور میکند و هر مرحله نیاز به تسویه داخلی دارد. به همین دلیل انتقال معمولاً ۱ تا ۳ روز طول میکشد و اگر یکی از بانکها تعطیل باشد یا نقدینگی کافی نداشته باشد، فرآیند متوقف میشود. کارمزد نیز چندبخشی است، شامل هزینه پیام، کارمزد واسطهها و اختلاف نرخ تبدیل ارز.
در ریپل انتقال دارایی همزمان با ثبت تراکنش انجام میشود. بانک مبدا مبلغ را به XRP تبدیل میکند، شبکه ظرف چند ثانیه آن را منتقل میکند و در مقصد دوباره به ارز محلی تبدیل میشود. بنابراین بانک واسطه، صف تسویه و محدودیت ساعات کاری وجود ندارد و انتقال ۲۴ ساعته انجام میشود.
با این حال مزیت سوئیفت چارچوب حقوقی و پذیرش جهانی آن است. به همین دلیل رقابت این دو بیشتر نهادی است تا صرفاً فنی.
چرا بانکها هنوز کامل به سمت ریپل نرفتهاند؟
دلیل اصلی عقبماندن پذیرش ریپل فنی نیست، بلکه حقوقی و نظارتی است. بانکها باید مطمئن شوند مقررات مبارزه با پولشویی، تحریمها، احراز هویت مشتری و گزارشدهی مالی دقیقاً روی یک شبکه مبتنی بر بلاکچین قابل اجراست. در سیستم سنتی، همه فرآیندها دهههاست استانداردسازی شده و ریسک عملیاتی قابل پیشبینی است.
بانکها معمولاً سیستم کند اما پایدار را به سیستم سریع اما نامطمئن ترجیح میدهند، زیرا کوچکترین خطا میتواند جریمههای سنگین نظارتی ایجاد کند. به همین دلیل پذیرش ریپل مرحلهای پیش میرود، ابتدا در حوالههای کوچک یا مسیرهای ارزی مشخص، سپس در تراکنشهای بزرگ. تحول در نظام بانکی همیشه تدریجی است نه ناگهانی.
نقش XRP به عنوان ارز واسط در نقدشوندگی جهانی
بانکها برای انتقال بینالمللی مجبورند در کشورهای مختلف حساب با موجودی بالا نگه دارند تا پرداختها سریع انجام شود. این سرمایه عملاً بلوکه است و هزینه فرصت بزرگی ایجاد میکند.
XRP این مشکل را حل میکند. بانک در لحظه انتقال، ارز مبدا را به XRP تبدیل کرده و چند ثانیه بعد در کشور مقصد دوباره به ارز محلی تبدیل میکند. بنابراین نیازی به نگهداری پیشاپیش پول در حسابهای خارجی نیست.
اهمیت اصلی ریپل فقط سرعت انتقال نیست، بلکه آزاد شدن سرمایه و کاهش هزینه تأمین نقدینگی است، موضوعی که میتواند ساختار مالی بانکها را تغییر دهد.
تحلیل ریپل در آینده نظام مالی جهان

ارزش واقعی XRP بیشتر از آنکه به نوسان قیمت وابسته باشد به میزان استفاده شبکه وابسته است. اگر بانکها و مؤسسات مالی از آن برای تسویه استفاده کنند، نقش آن به یک دارایی زیرساختی نزدیک میشود.
در تحلیل ریپل باید پذیرش نهادی، حجم انتقالات و همکاریهای بانکی بررسی شود، نه فقط نمودار قیمت. به همین دلیل در بسیاری از منابع آموزش ترید حرفهای تأکید میشود کاربرد شبکه میتواند از تحلیل تکنیکال مهمتر باشد.
افزایش استفاده عملی میتواند XRP را از یک ابزار معاملاتی به بخشی از زیرساخت پرداخت جهانی تبدیل کند.
آیا ریپل جایگزین بانکها میشود یا فقط زیرساخت آنها را تغییر میدهد؟
ریپل بانکها را حذف نمیکند زیرا بانک تنها نقش انتقال پول ندارد و وظایفی مثل اعتباردهی، مدیریت ریسک و تطبیق هویت مشتریان را انجام میدهد.
آنچه تغییر میکند لایه تسویه بین بانکهاست. انتقال پول از مدل بدهی و کارگزاری به مدل تسویه آنی دارایی حرکت میکند. مشابه اینترنت که پست را حذف نکرد بلکه دیجیتالی کرد.
بنابراین سناریوی محتمل این است که بانکها باقی بمانند اما روش جابهجایی ارزش تغییر کند، و ریپل یکی از جدیترین گزینههای این تحول باشد.
*

