«حنظله»؛ کودکی که بعد از ۵۰ سال پیر نشد

خبرگزاری - مجله مهر؛ رویا سادات هاشمی: آه بچه‌ها بالا می‌رود؛ حتماً اندوه و رنجشان جایی از عرش را به لرزه می‌اندازد و بغض به بار می‌آورد. بچه‌ها شبیه‌ترین چیز به مفهومی به نام انسانیت هستند. معصوم‌اند، عقده ندارند، برای حسادت دشمن‌تراشی نمی‌کنند، اشک و لبخندشان واقعی است و از سیاست داشتن بویی نبرده‌اند شاید برای وجود آنهاست که خداوند همچنان به ادامه حیات بشر امیدوار است. گریه هر کودکی با هررنگ، نژاد و زبانی به اندازه یک سلاح می‌تواند قلب هر آدمی را که بوی از انسانیت به خود دیده به درد آورد. اما دنیا بارها و بارها اشک مظلومانه کودکان را طی تاریخ به خود دیده اشک‌هایی که عرش را به لرز درآورده و کائنات را به بغض وا داشته. گاهی بین گرسنگان سومالی، گاهی در میان بچه‌های یمنی بعضی اوقات لا به لای کودکان وحشت زده جنگ جهانی و این روزها، دهه‌ها و سالها بین تک تک بچه‌های غریب و کماکان مظلوم فلسطینی… بچه‌هایی رنجور، گرسنه و ماتم‌زده که جایی بالاخره آهشان بالا رفته و خدا تنهایی‌شان را محکم بغل کرده و حتی تمام عرش برایشان بغض کرده؛ بغض بزرگی که همه می‌دانند دیر یا زود بالاخره باز خواهد شد صدای ترکیدنش دیر یا زود دنیا را خواهد لرزاند. در تقویم نهم مهر ماه روز همبستگی و همدردی با کودکان و نوجوانان فلسطینی لقب گرفته است. ما به بهانه این روز سراغ سرگذشت کاراکتری رفته‌ایم که طی همه این سال‌ها نماد حمایت و فریاد حق‌خواهانه کودکان فلسطینی شده. یک شخصیت کارتونی دوست داشتنی که حالا با گذشت دهه‌ها حتی نامش به بهانه‌ای برای جنبش‌های آزادی خواهی بچه‌های فلسطینی در دنیا تبدیل شده. حنظله نام یک چهره آشنای کارتونی است که پشت آن می‌شود روایت دلنشینی از تولد، زندگی و بزرگ شدنش پیدا کرد. روایتی دوست داشتنی که احتمالاً خیلی‌ها آن را زیاد دیده باشند ولی از داستان و ماجرای پشتش چیز زیادی نمی‌دانند.

حنظله از کجا آمد؟

یکی از نمادهای مهم برای جریان مبارزات فلسطینی یک نقاشی ساده از کودکی است با لباس‌های مندرس و پاهای برهنه که دستهایش را پشت کرده، از همه رو برگردانده، به جلو نگاه دوخته و همچنان ایستاده. نقاشی بی‌تکلفی و ابتدایی که شاید کسی فکر نمی‌کرد حالا بعد از این همه سال همچنان ماندگار باشد و پرقدرت‌تر از قبل در ذهن‌ها به نمادی برای مقاومت فلسطین تبدیل شود. اگر در گوگل درباره حنظله جست و جو کنید به این عبارت خواهید رسید: «حنظله (به معنی سیب تلخ) یک شخصیت کارتونی برساخته ناجی العلی کاریکاتوریست فلسطینی است که نماد مصور مردم فلسطین و نشانگر سرنوشت تلخ و اندوهبار آوارگان فلسطینی است.» بد نیست بدانید که حنظله اولین بار با دستان ناجی العلی در سال ۱۹۶۹ در روزنامه کویتی السیاسه با دستان و ذهن هنرمند ناجی العلی روی کاغذ به تصویر کشیده شد.

از جان بخشی به یک کودک تا شهادت در راه فلسطین

شکل و شمایل حنظله به ساده‌ترین شکل ممکن تصویر شده برای همین هم بسیاری بر این باورند؛ چیزی که باعث شده تا این کاراکتر تا این حد مانا و به نمادی از کودکان فلسطینی در دنیا تبدیل شود روحی است که خالق آن یعنی ناجی العلی در آن دمیده. روحی که نشات گرفته از گذشته تلخ و پردرد این کاریکاتوریست فلسطینی حکایت دارد. این هنرمند خودش کسی بود که در روستای الشجره به دنیا آمد و در کودکی به خاطر تجاوز رژیم صهیونیستی و تخریب زادگاهش به همراه خانواده آواره و راهی اردوگاه عین الحلو لبنان شد. او درباره داستان این کاراکتر می‌گوید: «اسم او حنظله است و به مردم قول داده تا جز حقیقت نبیند و نگوید. من او را به شکل کودک نازیبایی رسم کرده‌ام، موهایش شبیه جوجه‌تیغی است. حنظله چاق نیست، شاد نیست، آرام نیست و هرگز شبیه کودکان نازپرورده هم نیست. او پابرهنه است، مانند تمامی کودکان مهاجر به اردوگاه‌ها… دستان او در پشت سرش به هم جفت شده‌اند که شاید نشانی از نبود پذیرش باشد در زمانی که راه‌حل‌ها به شیوه آمریکایی آماده و در اختیار ما هستند.» اما نکته جالب توجه درباره این کاریکاتوریست این است که ناجی العلی بعد از اینکه بیش از ۴۰ هزار کارتون با محوریت حنظله کشید توانست این شخصیت را به یک چهره جهانی تبدیل کند و این کودک فلسطینی به نماد جهانی مقاومت تبدیل شود. اتفاقی که در نهایت باعث شد تا اسرائیلی‌ها تاب و توان ادامه دار شدن آن را نداشته باشند بنابراین ناجی العلی سرانجام در سال ۱۹۸۷ توسط موساد در لندن ترور و به شهادت رسید ولی برخلاف انتظار حنظله همچنان زنده است و برای بازپس گیری خاک سرزمینش امیدوارانه پیش می‌رود.

به امید لبخند حنظله در روز آزادی

ناجی العلی درباره حنظله می‌گوید او یک کودک ۱۰ ساله است درست هم سن خود او زمانی که از خانه و سرزمینش بیرون رفت، اما حنظله همچنان یک کودک ۱۰ ساله باقی مانده چون خالقش معتقد است که آدمیزاد هرگز خارج از سرزمین مادری‌اش نمی‌تواند بزرگ شود و رشد کند، یکی از چیزهایی که شاید این همه سال باعث شده تا این کودک فلسطینی همه توجهات را به سمت خودش جلب کند این است که هیچکس تا به حال نتوانسته چهر او را ببینید فقط همه می‌دانند که او به نشانه قهر با دنیا که در برابر ظلم فلسطین چشم‌پوشی کرده‌اند از آنها روی برگردانده تا جایی که ناجی العلی می‌گفت که حنظله قسم خورده تا روز آزادی فلسطین برنخواهد گشت و کسی صورت و لبخند او را نخواهد دید.

راه حنظله پر قدرت ادامه دارد...

این کودک ۱۰ ساله حالا نزدیک به ۵۶ سال است که بلای جان همه متجاوزگران رژیم صهیونیستی شده و با تصویر و داستانش از مظلومیت فلسطین برای همه مردم دنیا تعریف می‌کند. اما بد نیست بدانید که از یک جایی به بعد حنظله صدای حق خواهی‌اش را نه فقط روی کاغذ و لابه لای کارتون‌های مطبوعاتی که به شکل‌های دیگری ادامه داد و از مبارزه برای وطن حرف زد. این کاراکتر حالا بعد از این همه سال به قدری در دل مردم عدالت‌خواه دنیا جا باز کرد که حالا می‌شد نام حنظله را در جنبش‌ها و پویش‌های متفاوت برای کمک به غزه پیدا کرد برای همین است که این روزها می‌شود نام او را یا در یک گروه هکری قدرتمند علیه رژیم صهیونیستی پیدا کرد و یا به عنوان اسم یک کشتی امدادی با سرنشینانی از همه جای دنیا که از سیسیل ایتالیا به سمت غزه حرکت کرد و به امید شکستن محاصره ۱۸ ساله این منطقه دل به دریا زد.