رقابت با زمان در آسمان!
به گزارش خبرنگار مهر، در آسمان ایران، گاهگاهی مسافری ویژه سوار بر بالگرد یا هواپیما میشود؛ مسافری که نه بلیطی خریده و نه مقصدش را خود انتخاب کرده است، اما جانش برای فردی دیگر، معنای «زندگی دوباره» است. این مسافر، یک «قلب» است؛ عضوی حیاتی که تنها سه ساعت فرصت دارد تا از بدن اهداکنندهای در یک شهرستان دور، به دست تیم پیوند در تهران برسد.
این سه ساعت، همان زمان طلایی است که «اورژانس هوایی» کشور در رقابتی نفسگیر با گذر ثانیهها، مسئولیت امانتداری آن را بر عهده دارد. گزارشی از آمار و عملیات این نهاد نشان میدهد که چگونه زنجیرهای از انسانها و فناوری، برای نجات جان بیمارانی که انتظار میکشند، به کار گرفته میشوند.
بر اساس اعلام رییس اورژانس هوایی، سالانه تنها حدود ۳۰ تا ۳۴ قلب، آن هم از میان هزاران مورد مرگ مغزی، شرایط لازم برای پیوند را پیدا میکنند. رقم محدودی که ارزش هر یک از این مأموریتها را دوچندان میکند. هر قلب، داستانی است از هماهنگی دقیق تیمهای جراحی، هماهنگکنندگان اهدا، خدمه پرواز و رانندگان آمبولانس؛ گاهی ترکیبی از همه اینها برای غلبه بر مسافت و جغرافیا.
این گزارش، نگاهی میاندازد به پشت صحنه این عملیاتهای حیاتی، از آمارهای واقعی گرفته تا چالشهای فنی و انسانی، و رقابتی که در آن، هر ثانیه میتواند سرنوشت ساز باشد.
حساسترین ماموریتهای انتقال اعضای پیوندی
محمد قادری رئیس اورژانس هوایی تهران در گفتگو با خبرنگار خبرگزاری مهر با اشاره به حساسترین ماموریتهای انتقال اعضای پیوندی، از جابجایی سالانه حدود ۳۰ تا ۳۴ قلب برای بیماران نیازمند در سراسر کشور خبر داد و تاکید کرد: زمان طلایی برای انتقال قلب تنها سه ساعت است و برای رساندن این عضو حیاتی از شهرستانها به مراکز پیوند تهران، از ترکیب هواپیما، بالگرد و آمبولانس استفاده میشود.
وی به تشریح حساسترین و زمانبَرترین مأموریتهای این سازمان یعنی «انتقال اعضای پیوندی» پرداخت و با اشاره به انتقال قلب به عنوان حیاتیترین عضو قابل پیوند، اظهار داشت: با توجه به تمرکز اصلی مراکز تخصصی پیوند قلب در تهران، بسیاری از بیماران نیازمند از شهرستانها و استانهای دیگر هستند. از آنجا که انتقال قلب با آمبولانس زمینی در مسافتهای طولانی ممکن نیست، اینجا نقش اورژانس هوایی پررنگ میشود.
وی در مورد آمار اهدا و انتقال افزود: سالانه حدود ۷ تا ۸ هزار مورد مرگ مغزی در کشور ثبت میشود که متأسفانه تنها حدود دو تا دو و نیم هزار مورد وارد فرآیند اهدای عضو میشوند و از این تعداد نیز، همه قلبها برای پیوند مناسب نیستند زیرا این عضو بسیار حساس است و باید شرایط بسیار سختگیری از نظر سلامت، سن، سابقه بیماری و عادات فرد اهداکننده را داشته باشد. بر همین اساس، آمار نهایی قلبهای قابل پیوند محدود میشود.
قادری آمار انتقالهای انجام شده توسط اورژانس هوایی را اینگونه بیان کرد: در یک سال گذشته، ۳۴ قلب و در سال قبل از آن ۲۵ قلب را توسط هواپیما و بالگرد جابجا کردیم. به طور متوسط، ماهانه حدود دو تا سه مأموریت اختصاصی برای انتقال قلب داریم.
راهبری انتقال با سه وسیله در رقابت با زمان
رئیس اورژانس هوایی تهران با تأکید بر فاکتور زمان به عنوان تعیینکنندهترین عامل در موفقیت پیوند قلب، گفت: زمان طلایی برای انتقال قلب از لحظه خارجسازی تا پیوند، حداکثر سه ساعت است. برای بهینهسازی این زمان در مسافتهای طولانی، از ترکیب چندین وسیله استفاده میکنیم. به عنوان مثال، برای انتقال از شهری مثل رشت، ابتدا قلب توسط آمبولانس به فرودگاه منتقل و سپس با هواپیما (جت) به فرودگاه تهران برده میشود و در تهران، بلافاصله عضو به یک بالگرد منتقل شده و مستقیم به پد بیمارستان مقصد میرود. در برخی استانها مانند اهواز نیز از بالگرد برای پرواز مستقیم به تهران استفاده میشود.
وی در پایان با اشاره به چالشهای پیشرو خاطرنشان کرد: گاهی در برخی مراکز استانی، فرآیند هاروست (برداشت عضو) به دلیل محدودیتها زمانبر میشود که نیازمند برنامهریزی و هماهنگی بسیار دقیق و فشرده بین تیمهای جراحی، هماهنگکنندگان اهدا و خدمه پرواز است تا ثانیههای ارزشمند از دست نرود. هر مأموریت موفق، نتیجه همکاری زنجیرهای دهها نفر برای بازگرداندن زندگی به یک بیمار نیازمند است.
*
