تلگرام رفع فیلتر میشود؟
با وجود انتشار اخبار و گمانهزنیهای متعدد درباره رفع فیلتر تلگرام، هنوز تصمیم نهایی در اینباره اتخاذ نشده است. در حالی که برخی مقامات دولتی و سران سه قوه از موافقت با رفع فیلترینگ سخن گفتهاند، اعضایی از شورای عالی فضای مجازی این اخبار را تکذیب کردهاند. اظهارات ضدونقیض نشان میدهد موضوع رفع فیلتر تلگرام همچنان در مرحله بررسی و رایزنی قرار دارد و نتیجه عملی آن به اجماع نهادهای تصمیمگیر وابسته است.
فیلترینگ شبکههای اجتماعی از همان سالهای ابتدایی ورود اینترنت به ایران وجود داشته و طی سالها به یکی از اصلیترین چالشهای کاربران ایرانی تبدیل شده است.
در این میان، تلگرام از همان ابتدا توانست بهسرعت جایگاه ویژهای در میان کاربران ایرانی پیدا کند و به یکی از مهمترین ابزارهای ارتباطی و اطلاعرسانی در فضای مجازی کشور بدل شود.
با وجود این محبوبیت گسترده، تلگرام همواره در معرض محدودیت قرار داشت تا اینکه در تاریخ ۱۰ اردیبهشت ۱۳۹۷، با حکم قضایی فیلتر شد. از آن زمان تاکنون، مطالبه عمومی برای رفع فیلتر این پیامرسان بارها مطرح شده، اما هنوز به نتیجه عملی نرسیده است. با این حال، بخش قابل توجهی از کاربران ایرانی همچنان از طریق ابزارهای دور زدن فیلترینگ از تلگرام استفاده میکنند و این پیامرسان، جایگاه خود را بهعنوان پرکاربردترین پیامرسان اینترنتی در ایران حفظ کرده است.
به گزارش خبرگزاری در آخرین روزهای آذر ۱۴۰۴، اخباری در برخی رسانهها و شبکههای اجتماعی فارسیزبان منتشر شد مبنی بر اینکه بر رفع فیلتر تلگرام تا پایان آذر 1404 عملی خواهد شد. در همین رابطه، مصطفی پوردهقان اردکانی، عضو کمیسیون صنایع و معادن مجلس، در واکنش به این اخبار اعلام کرد که هنوز خبر رسمی در این زمینه منتشر نشده است، اما طبق گفتههایی که از سوی برخی مسئولان دولتی مطرح شده، قرار است در ماه پیش رو و در نتیجه مذاکرات انجامشده، تکلیف موضوع رفع فیلتر تلگرام مشخص شود.
وی افزود که بر اساس این اظهارات، احتمالاً در دیماه تعیین تکلیف نهایی صورت خواهد گرفت و وضعیت رفع فیلتر روشن میشود. طبق برخی گزارشها، کمیته رفع فیلترینگ در جلسه اخیر خود پس از بررسیهای فنی و حقوقی، با رفع محدودیت پیامرسان تلگرام موافقت کرده است.
پیش از این نیز الیاس حضرتی، رئیس شورای اطلاعرسانی دولت چهاردهم، در ۲۷ آذرماه و همزمان با اعلام رفع فیلتر واتساپ و گوگلپلی، به اقدامات دولت برای برداشته شدن فیلتر تلگرام اشاره کرده و گفته بود: «برنامهای برای این موضوع وجود دارد، اما اجازه ندارم زمان آن را اعلام کنم.»
یکی از اعضای شورای عالی فضای مجازی، بهسرعت نسبت به اخبار منتشر شده در فضای مجازی درباره رفع فیلتر تلگرام واکنش نشان داد و رفع فیلتر را تکذیب کرد.
رسول جلیلی عضو حقیقی این شورا که همواره از مدافعان جدی فیلترینگ و محدودسازی اینترنت شمرده میشود، پیشتر نیز سابقه زیادی در جبههگیری علیه فضای آزاد اینترنت، و تلاش برای بومیسازی مفاهیم و ابزارهای جهانی داشته است؛ از جمله، وی در سال 1397 درصدد برآمد که علامت استاندارد جهانی اتساین (@) را با یک نشان سفارشی خود با عنوان «در نشان» جایگزین نماید، که البته ناموفق ماند.
جلیلی در شبکه اجتماعی ویراستی درباره اخباری مبنی بر رفع فیلتر تلگرام نوشت:
۱. این هفته جلسهای نبوده.
۲. مصوبه ۳۲ بندی باید #پیدرپِی اجرا شود و لایحه اخبار جعلی، سند تسهیم درآمد محتوا، … در صف هستند.
۳. اصل بر حکمرانی قانونمند فضای مجازی کشور است. اگر تلگرام میپذیرد، به نوبتش..
۴. سرمایه اجتماعی با عزت و اقتدار و بهبود سفره ملت است، نه وادادگی فمک.
بلافصله پس از انتشار این اخبار، محمدرضا عارف معاون اول رییسجمهور در سخنانی در خصوص فضای مجازی گفت: مردم نمیگویند این سکو مجوز دارد یا نه، بنابراین اگر محدودیتی هم از سوی نهادهای امنیتی و حاکمیتی وجود دارد که من هم مخالف آن هستم، به دلیل جنبه پاسخگویی نهاد حاکمیتی به مردم است.
عارف با طرح این پرسش که آیا فیلترینگ از منظر امنیت ملی اقدامی درست است یا خیر، تأکید کرد که این رویکرد در عمل نتیجه معکوس دارد. او با اشاره به تجربه کشورهایی مانند فرانسه گفت: در این کشورها سازوکار نظارت به گونهای است که احساس تحمیل به جامعه ایجاد نمیشود و خانوادهها خود مسئول ایجاد محدودیت برای فرزندانشان هستند، اما اعمال محدودیتهای سراسری موجب افزایش حساسیت و کنجکاوی جوانان میشود.
اگرچه پس از تکذیبیه عضو شورای عالی فضای مجازی، دولت توضیح صریح و مستقیمی ارائه نکرد، و حتی الیاس حضرتی رئیس شورای اطلاعرسانی دولت درباره خبر رفع فیلتر تلگرام و تکذیبیه آن اظهار نظر مشخصی نکرد و فقط گفت: « این خبر خوب همچنان به قوت خود باقی است البته زمان دقیق آن مشخص نیست، از وزیر ارتباطات سوال کنید»، اما این اظهارات معاون اول رئیسجمهور از ادامه تلاش دولت برای کاهش محدودیتها در فضای مجازی حکایت دارد.
در همین زمینه، دبیر پیشین شورای عالی فضای مجازی نیز با فاصله کوتاهی اعلام کرد که رئیسجمهور پزشکیان به دنبال رفع فیلترینگ بهصورت اجماعی و با وفاق میان نهادهاست.
به گفته فیروزآبادی، سران سه قوه با رفع فیلترینگ موافق هستند.
ستار هاشمی، وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات دهم دی ماه گفت: «بیش از ۸۰ درصد مردم از فیلترشکن استفاده میکنند، این آمار نشاندهنده نیاز واقعی در جامعه است؛ استفاده بیرویه از فیلترشکنها، علاوه بر کاهش کیفیت خدمات، چالشهای امنیتی جدی برای کشور ایجاد کرده است. وقتی این سیاست به ضدامنیت تبدیل میشود، ادامه آن جای سؤال دارد.»
به گفته هاشمی، دولت و وزارت ارتباطات برای رفع فیلترینگ کاملاً جدی هستند.
وزیر ارتباطات با انتقاد از مخالفان رفع فیلترینگ تصریح کرد: «سیاست فیلترینگ عملاً به هیچکدام از اهداف ترسیمی نرسیده و حالا باید پرسید دقیقاً از چه چیزی دفاع میکنیم؟» به گفته وی، دولت با وجود مقاومت ذینفعان، همچنان پیگیر حل آن است.
وزیر ارتباطات با اشاره به وجود ذینفعان مختلف در این حوزه گفت: مخالفتها جدی است، اما انتظار ما این است که مخالفان، صریح و شفاف با مردم صحبت کنند، دلایل خود را بگویند و پاسخگو باشند. اینکه در فضای عمومی مخالفت میشود اما در جلسات مسیر دیگری طی میشود، قابل پذیرش نیست.
وزیر ارتباطات همچنین تصریح کرد: موضوع استفاده مردم از فضای مجازی تنها دسترسی به دو پلتفرم تلگرام و اینستاگرام نیست بلکه امرار معاش و تامین معیشت مردم و اقتصاد خانوار بخش مهمی از استفاده امروز مردم از فضای مجازی است؛ چنانچه آمارها نشان میدهد که قریب به ۱۰ میلیون نفر به صورت مستقیم و یا غیرمستقیم امروز از طریق فضای مجازی امرار معاش میکنند، از همین روست که حل مسئله فیلترینگ برای دولت تا این حد اهمیت دارد.
با وجود انتشار اخبار مختلف درباره موافقت برخی مقامات و سران سه قوه با رفع فیلترینگ و تأکید نمایندگان دولت بر توجه به خواست کاربران، هنوز نشانهای از اقدام عملی و قطعی در خصوص رفع فیلتر تلگرام مشاهده نمیشود.
به نظر میرسد پس از کش و قوس فراوان، موضوع آزادسازی تلگرام همچنان در مرحله بررسی و رایزنی قرار دارد و تصمیم نهایی به اجماع نهادهای ذیربط وابسته است، نهادها یا افرادی که جایگاه و نفوذشان در این خصوص، همچنان مبهم است.
فیلترینگ شبکههای اجتماعی از همان سالهای ابتدایی ورود اینترنت به ایران وجود داشته و طی سالها به یکی از اصلیترین چالشهای کاربران ایرانی تبدیل شده است.
در این میان، تلگرام از همان ابتدا توانست بهسرعت جایگاه ویژهای در میان کاربران ایرانی پیدا کند و به یکی از مهمترین ابزارهای ارتباطی و اطلاعرسانی در فضای مجازی کشور بدل شود.
با وجود این محبوبیت گسترده، تلگرام همواره در معرض محدودیت قرار داشت تا اینکه در تاریخ ۱۰ اردیبهشت ۱۳۹۷، با حکم قضایی فیلتر شد. از آن زمان تاکنون، مطالبه عمومی برای رفع فیلتر این پیامرسان بارها مطرح شده، اما هنوز به نتیجه عملی نرسیده است. با این حال، بخش قابل توجهی از کاربران ایرانی همچنان از طریق ابزارهای دور زدن فیلترینگ از تلگرام استفاده میکنند و این پیامرسان، جایگاه خود را بهعنوان پرکاربردترین پیامرسان اینترنتی در ایران حفظ کرده است.
انتشار خبر رفع فیلتر در روزهای پایانی آذر ۱۴۰۴
به گزارش خبرگزاری در آخرین روزهای آذر ۱۴۰۴، اخباری در برخی رسانهها و شبکههای اجتماعی فارسیزبان منتشر شد مبنی بر اینکه بر رفع فیلتر تلگرام تا پایان آذر 1404 عملی خواهد شد. در همین رابطه، مصطفی پوردهقان اردکانی، عضو کمیسیون صنایع و معادن مجلس، در واکنش به این اخبار اعلام کرد که هنوز خبر رسمی در این زمینه منتشر نشده است، اما طبق گفتههایی که از سوی برخی مسئولان دولتی مطرح شده، قرار است در ماه پیش رو و در نتیجه مذاکرات انجامشده، تکلیف موضوع رفع فیلتر تلگرام مشخص شود.
وی افزود که بر اساس این اظهارات، احتمالاً در دیماه تعیین تکلیف نهایی صورت خواهد گرفت و وضعیت رفع فیلتر روشن میشود. طبق برخی گزارشها، کمیته رفع فیلترینگ در جلسه اخیر خود پس از بررسیهای فنی و حقوقی، با رفع محدودیت پیامرسان تلگرام موافقت کرده است.
اظهارات مقامات دولتی درباره رفع فیلتر تلگرام
پیش از این نیز الیاس حضرتی، رئیس شورای اطلاعرسانی دولت چهاردهم، در ۲۷ آذرماه و همزمان با اعلام رفع فیلتر واتساپ و گوگلپلی، به اقدامات دولت برای برداشته شدن فیلتر تلگرام اشاره کرده و گفته بود: «برنامهای برای این موضوع وجود دارد، اما اجازه ندارم زمان آن را اعلام کنم.»
خبر برگزاری جلسه برای رفع فیلتر تلگرام
یکی از اعضای شورای عالی فضای مجازی، بهسرعت نسبت به اخبار منتشر شده در فضای مجازی درباره رفع فیلتر تلگرام واکنش نشان داد و رفع فیلتر را تکذیب کرد.
رسول جلیلی عضو حقیقی این شورا که همواره از مدافعان جدی فیلترینگ و محدودسازی اینترنت شمرده میشود، پیشتر نیز سابقه زیادی در جبههگیری علیه فضای آزاد اینترنت، و تلاش برای بومیسازی مفاهیم و ابزارهای جهانی داشته است؛ از جمله، وی در سال 1397 درصدد برآمد که علامت استاندارد جهانی اتساین (@) را با یک نشان سفارشی خود با عنوان «در نشان» جایگزین نماید، که البته ناموفق ماند.
جلیلی در شبکه اجتماعی ویراستی درباره اخباری مبنی بر رفع فیلتر تلگرام نوشت:
۱. این هفته جلسهای نبوده.
۲. مصوبه ۳۲ بندی باید #پیدرپِی اجرا شود و لایحه اخبار جعلی، سند تسهیم درآمد محتوا، … در صف هستند.
۳. اصل بر حکمرانی قانونمند فضای مجازی کشور است. اگر تلگرام میپذیرد، به نوبتش..
۴. سرمایه اجتماعی با عزت و اقتدار و بهبود سفره ملت است، نه وادادگی فمک.
عارف: مخالف ایجاد محدودیت در فضای مجازی هستم
بلافصله پس از انتشار این اخبار، محمدرضا عارف معاون اول رییسجمهور در سخنانی در خصوص فضای مجازی گفت: مردم نمیگویند این سکو مجوز دارد یا نه، بنابراین اگر محدودیتی هم از سوی نهادهای امنیتی و حاکمیتی وجود دارد که من هم مخالف آن هستم، به دلیل جنبه پاسخگویی نهاد حاکمیتی به مردم است.
عارف با طرح این پرسش که آیا فیلترینگ از منظر امنیت ملی اقدامی درست است یا خیر، تأکید کرد که این رویکرد در عمل نتیجه معکوس دارد. او با اشاره به تجربه کشورهایی مانند فرانسه گفت: در این کشورها سازوکار نظارت به گونهای است که احساس تحمیل به جامعه ایجاد نمیشود و خانوادهها خود مسئول ایجاد محدودیت برای فرزندانشان هستند، اما اعمال محدودیتهای سراسری موجب افزایش حساسیت و کنجکاوی جوانان میشود.
اگرچه پس از تکذیبیه عضو شورای عالی فضای مجازی، دولت توضیح صریح و مستقیمی ارائه نکرد، و حتی الیاس حضرتی رئیس شورای اطلاعرسانی دولت درباره خبر رفع فیلتر تلگرام و تکذیبیه آن اظهار نظر مشخصی نکرد و فقط گفت: « این خبر خوب همچنان به قوت خود باقی است البته زمان دقیق آن مشخص نیست، از وزیر ارتباطات سوال کنید»، اما این اظهارات معاون اول رئیسجمهور از ادامه تلاش دولت برای کاهش محدودیتها در فضای مجازی حکایت دارد.
موضع سران سه قوه
در همین زمینه، دبیر پیشین شورای عالی فضای مجازی نیز با فاصله کوتاهی اعلام کرد که رئیسجمهور پزشکیان به دنبال رفع فیلترینگ بهصورت اجماعی و با وفاق میان نهادهاست.
به گفته فیروزآبادی، سران سه قوه با رفع فیلترینگ موافق هستند.
وزیر ارتباطات: فیلترینگ یک مسئله ضدامنیتی است
ستار هاشمی، وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات دهم دی ماه گفت: «بیش از ۸۰ درصد مردم از فیلترشکن استفاده میکنند، این آمار نشاندهنده نیاز واقعی در جامعه است؛ استفاده بیرویه از فیلترشکنها، علاوه بر کاهش کیفیت خدمات، چالشهای امنیتی جدی برای کشور ایجاد کرده است. وقتی این سیاست به ضدامنیت تبدیل میشود، ادامه آن جای سؤال دارد.»
به گفته هاشمی، دولت و وزارت ارتباطات برای رفع فیلترینگ کاملاً جدی هستند.
تصمیمات جلسات فیلترینگ، برخلاف خواست فضای عمومی جامعه است
وزیر ارتباطات با انتقاد از مخالفان رفع فیلترینگ تصریح کرد: «سیاست فیلترینگ عملاً به هیچکدام از اهداف ترسیمی نرسیده و حالا باید پرسید دقیقاً از چه چیزی دفاع میکنیم؟» به گفته وی، دولت با وجود مقاومت ذینفعان، همچنان پیگیر حل آن است.
وزیر ارتباطات با اشاره به وجود ذینفعان مختلف در این حوزه گفت: مخالفتها جدی است، اما انتظار ما این است که مخالفان، صریح و شفاف با مردم صحبت کنند، دلایل خود را بگویند و پاسخگو باشند. اینکه در فضای عمومی مخالفت میشود اما در جلسات مسیر دیگری طی میشود، قابل پذیرش نیست.
استفاده از فضای مجازی جزو زندگی و معیشت مردم است
وزیر ارتباطات همچنین تصریح کرد: موضوع استفاده مردم از فضای مجازی تنها دسترسی به دو پلتفرم تلگرام و اینستاگرام نیست بلکه امرار معاش و تامین معیشت مردم و اقتصاد خانوار بخش مهمی از استفاده امروز مردم از فضای مجازی است؛ چنانچه آمارها نشان میدهد که قریب به ۱۰ میلیون نفر به صورت مستقیم و یا غیرمستقیم امروز از طریق فضای مجازی امرار معاش میکنند، از همین روست که حل مسئله فیلترینگ برای دولت تا این حد اهمیت دارد.
جمعبندی
با وجود انتشار اخبار مختلف درباره موافقت برخی مقامات و سران سه قوه با رفع فیلترینگ و تأکید نمایندگان دولت بر توجه به خواست کاربران، هنوز نشانهای از اقدام عملی و قطعی در خصوص رفع فیلتر تلگرام مشاهده نمیشود.
به نظر میرسد پس از کش و قوس فراوان، موضوع آزادسازی تلگرام همچنان در مرحله بررسی و رایزنی قرار دارد و تصمیم نهایی به اجماع نهادهای ذیربط وابسته است، نهادها یا افرادی که جایگاه و نفوذشان در این خصوص، همچنان مبهم است.
*
